Astekbet
Süperbetin
Betorder
sakarya escort sakarya escort bayan adapazarı escort escort sakarya webmaster forum

casino siteleri 1xbet

supertotobet betist
şişli escort beşiktaş escort etiler escort beylikdüzü escort
izmit escort | izmit escort | escort izmit | escort izmit | kocaeli escort
beylikdüzü escort istanbul escort ümraniye escort
izmir escort izmir escort izmir escort escort izmir bayan izmir escort bayan denizli escort mersin escort bayan kayseri escort bayan malatya escort bayan
escort ankara escort ankara ankara escort

bursa escort bayan bursa escort bayan bursa escort bayan bursa escort bayan bursa escort bayan alanya escort bayan antalya eskort eskişehir escort mersin escort alanya escort bodrum escort bayan alanya transfer

bursa escort bayan görükle escort bayan

bursa escort bayan görükle escort bayan

Bugun...


Arslan Keskin

facebook-paylas
Zayıf zeminlere yapı yapmak tehlikeli değil maliyetlidir.
Tarih: 01-01-2021 20:04:00 Güncelleme: 01-01-2021 20:04:00


Enkaz çalışmalarından sonra hasarlı yapıların yıkımına başlandı. Kiminin geleceği, kiminin hayalleri, kiminin yaşam sevinci yine enkaza karıştı. En büyük duamız ve temennimiz bir daha yaşamamak. Ama biliyoruz ki dünya döndüğü sürece depremler devam edecek. Aynı acıları yaşamamak için tedbirli olmak zorundayız. En önemli tedbir mevcut yapı stoğumuzu iyileştirmektir. Bir yandan hasarlı yapıların yıkımı devam ederken bir yandan da hasarsız veya az hasarlı eski yapıların durumu vatandaşımızın kafasını karıştırıyor. Her ne kadar Bakanlık ekipleri inceleme yaparak vatandaşı bilgilendirse de etraftan duyduğu yanlış duyumlar ve yanlış yorumlar, endişelerin artmasına sebep oluyor. Bu endişeler yüzünden vatandaş evine giremiyor.

 

Bu yanlış algıların bir nebze önüne geçmek adına çok detaya girmeden bazı teknik bilgi vermek istiyorum. Daha anlaşılır olması adına soru cevap şeklinde anlatacağım.

1-Yapıları ayakta tutan nedir?

Nasıl insanı ayakta tutan iskelet sistemi varsa yapıyı da ayakta tutan iskelet sistemi vardır. Bu iskelet sistemi temel, kolon, kiriş ve perde birleşiminden oluşmaktadır. Her yapı için boyutları ve sayıları değişir. İnşaat mühendisi tarafından bölge ve zemin paremetreleri dikkate alınarak tasarlanır ve boyutlandırılır. Betonarme yapıda tuğla duvar taşıyıcı değildir. Dolayısıyla sadece tuğla duvarın kırılmasının veya çatlamasının bir sakıncası yoktur.

 

2-Yapıların deprem performansı nasıl olmalıdır?

Öncelikle belirtmek gerekir ki tüm yapılar şiddetli depreme göre tasarlanır. Deprem yönetmeliğinin ana felsefesi; Düşük şiddetteki depremlerde: Yapı iskeletinde ve duvarlarında hiçbir hasarın olmaması, Orta şiddetteki depremlerde: Yapı iskeletinde ve duvarlarında onarılabilecek derecede hasarın olması (30 Ekim İzmir Depremi bu sınıfta değerlendirilebilir). Şiddetli depremlerde: Can kaybını önleyecek derecede yapının ayakta kalması (Yapı iskeletinde ve duvarlarında hasar olabilir fakak toptan göçme olmamalı).

 

3-Depremden en çok etkilenen yapılar hangileridir?

Deprem bölgeleri için kabaca bir genelleme yaparsak; betonarme 1 ila 10 kat arası yapılar daha çok deprem kuvvetine maruz kalırlar. Maalesef ülkemizdeki yapı stoğunun büyük bölümü bu sınıftadır. Bu kuvvetler yapının ağırlığı arttıkça artar. Fakat yaklaşık 10 kattan sonra yapı yüksekliği arttıkça deprem kuvvetleri azalmaya başlar. Yine kaba bir ifade ile 20 katlı çerçeve binaya gelen deprem kuvveti, 10 katlı çerçeve binanın deprem kuvvetinden az olabilir. Çünkü 10 katın altındaki yapılar depremde yüksek ivmeyle hareket ederler ve daha çok deprem enerjisi alırlar. Gökdelenler ise tam tersi düşük ivmeyle hareket ederler ve daha az deprem enerjisi alırlar. Hatta gökdelenlerde deprem kuvvetleri değil rüzgar kuvvetleri daha büyüktür. Dolayısıyla taşıyıcı sistem tasarımı ve boyutları rüzgar kuvvetlerine göre yapılır. Ayrıca normal çerçeveli yapıların, asmolen, kaset ve mantar döşemeli yapılara göre deprem direnci daha yüksektir.

 

4-Yapıda bodrum kat olması depreme karşı faydalı mıdır?

Bodrumlu yapıların deprem performansı bodrumsuz yapıya göre daha iyidir. Ayrıca bodrum yapılması, yapı tabanındaki zemin taşıma gücünü attıran bir unsurdur. Bir bodrum kazısında yaklaşık 4-5 katlı yapının ağırlığına denk ağırlıkta toprak kaldırılmaktadır. Dolayısıyla bodrumlu yapıların zemine getirdiği ek yük miktarı oldukça azalmaktadır. Diğer yandan deprem esnasında yapı devrilmesini ve yapının toprağa gömülmesini önemli ölçüde azaltır. Özellikle zayıf zeminlerde bodrum kat tercih edilmelidir.

 

5-Depremde oluşan duvar ve sıva çatlağı normal midir?

Depremde taşıyıcı olmayan duvar ve sıva çatlaklarının oluşması normaldir. Bunda endişe edilecek bir durum yoktur. Çünkü Deprem Yönetmeliği deprem enerjisinin daha kolay sönümlenmesi için sünek yapı yapılmasını ister. Sünek yapının ise esneme özelliği vardır. Yapı esnediğinde duvar, sıva gibi yapısal olmayan gevrek malzemeler kırılabilir veya çatlar. Aslında deprem enerjisini sönümlediği için bu durum iyi sayılabilir. Yapıda oluşan çatlakların duvarda mı yoksa taşıyıcı elemanlarda mı olduğuna uzman kişilerin karar vermesi gerekir.

 

6- Sünek değil de daha rijit (esnemeyen) yapı yapılamaz mı?

Evet yapılabilir fakat yapı içinde enerji sönümlenemediği için yapıda devrilme, eksen kayması, farklı oturma gibi olumsuz durumlar ortaya çıkabilir. Bu durumda da yapının yıkılıp yeniden yapılması gerekir. Ayrıca rijit yapı içindeki eşyalar ve canlılar, esnek yapılara göre daha çok zarar görebilir. Yani sağlam yapı yapayım derken başka sorunlarla karşı karşıya kalınabilir. Onun için statik projeyi yapan inşaat mühendisi deprem bölgesine, zemin durumuna, mimari özelliklerine göre Deprem Yönetmeliği çerçevesinde projeyi yapar.

 

7-Depremde neden daha çok merdivenlerde hasar oluşur?

Merdivenler yapısı gereği alt kat ve üst kat arasında payandalık yapmaktadır (özellikle düz merdivenler). Yani yapının doğal salınım yapmasını engeller. Yüksek deprem kuvvetleri merdiveni kırar ve yapı normal salınıma geçer. Dolayısıyla merdivenler deprem esnasında ilk hasar görecek yerlerin başında gelir. Bunun için depremde merdivenlerden uzak durun diyoruz. Merdivenlerde oluşan hasar yapı güvenliği açısından risk oluşturmaz.

 

8-Deprem neden bazı bölgelerde daha etkilidir?

Bazı zeminlerin deprem etkisini büyütme özelliği vardır. Özellikle zayıf zeminlerde bu durum daha çok ortaya çıkar. Bu yüzden deprem merkezine daha uzak yerlerde daha şiddetli deprem hissedilebilir.

 

9-Zayıf zeminlere inşaat yapmak tehlikeli midir?

Tehlikeli değil maliyetlidir. Çünkü zayıf zeminde yapılan yapıların deprem tasarımlarında daha yüksek deprem kuvvetleri kullanılır. Bu kuvveti karşılayacak iskelet sistemi daha güçlü yapılır. Daha güçlü iskelet sisteminin demir ve betonu daha yüksek olduğundan daha maliyetlidir. Ayrıca gelişen teknoloji ile birlikte zemin etüdü daha detaylı yapıldığından zayıf zemin tabakaları tespit edilip çeşitli yöntemlerle iyileştirilebilir. Yine zemin iyileştirilmesi de yapı maliyetini arttırır. Dolaysıyla zayıf zeminlerdeki yapılar sağlam zemindeki yapılardan daha dirençli yapılır. Daha dirençli ve güçlü yapının maliyeti ise yüksek olur.

 

10- Peki neden sadece zayıf zeminlerde yapılar yıkıldı?

Yapıların yıkılmasının sebebi zayıf zemin değil, zemine uygun sağlam yapının yapılmamasıdır. Çünkü yıkılan binaların yanında çatlağı olmayan binalar vardır. Onlar da aynı yükseklikte ve aynı zayıf zeminde yapılmıştır. Dolayısıyla zayıf zeminlere yapı yapılmamalıdır sözü doğru gibi gelse de gerekli tedbirler ve düzgün mühendislik hizmetiyle her zeminde depreme dirençli sağlam yapılar yapılabilir.

11-Betonarme yapı yapılırken en çok neye dikkat edilmelidir?

Düzgün bir mühendislik hizmetinden sonra en önemli şey beton dökümü ve bakımıdır. Beton dökümü esnasında betonun kalıba kolay yerleştirilmesi için maalesef bazen su ilave edilir. Bu son derece yanlıştır. Çünkü beton dökümü esnasında ilave edilen su beton kalitesini düşürür. Eski dönem betonlarının çoğunluğu elle yapıldığı için su oranı düzgün ayarlanmıyordu. Bu günkü yıkılan yapıların çoğunluğu kalitesiz beton kullanılmasından dolayıdır. Beton donmaya başladıktan sonra ise tam tersi betonun sürekli sulanması (yaklaşık 1 ay kadar) hayati önem taşır. Bu çok basit iki kuralı herkesin çok iyi bilmesi gerekir. Bu basit kurala uyulmadığı zaman maalesef statik hesaplar çöpe gider.

 

12-Yapıda güçlendirme yapılabilir mi?

Yapınız eğer ağır hasarlı değilse ve mevcut malzemesi belirli kalitede ise (özellikle beton sınıfı) güçlendirilebilir. Her ana taşıyıcısında çatlak olan yapı ağır hasarlı değildir. Yani yapınızın ana taşıyıcı elemanlarında onarılabilir çatlaklar varsa çeşitli güçlendirme teknikleriyle onarılabilir. İlave taşıyıcı eleman ekleyerek yapı güçlendirilebilir. Genellikle güçlendirme maliyeti yeni yapım maliyetinin % 40'ını geçmesi durumunda yapının yıkılarak yenisinin yapılması tavsiye edilir. Ancak malyeti düşük ise düzgün mühendislik ve imalat hizmeti alarak güçlendirilebilir.

 

13-Vatandaşın içinin rahat olması için yapısıyla ilgili başka ne yapabilir?

Öncelikle belirtmek gerekir ki Çevre ve Şehircilik Bakanlığının sahada yaptığı "yapı hasar tespit" çalışması önemli bir kriterdir. En az üç kişilik uzman ekip kurularak tüm yapılar teker teker incelenmiş ve bir karar vermiştir. Buna rağmen vatandaşın içinin rahat olması için ek çalışma yaptırabilir. Özellikle hasarsız veya az hasarlı yapılarla ilgili yapılabilecek ek çalışmaların bazılarını basitten kapsamlıya doğru sıralarsak;

1-Yapı ve yapıda oluşan çatlakları tekrar bir inşaat mühendisine görsel olarak inceleyebilir. Yapılacak tespitin bir yaptırımı yoktur, tavsiye niteliğindedir.

2-Yapıdan numuneler alınarak projesine ve o günkü yönetmeliğe uygun olup olmadığına bakılabilir. Yapılan bu çalışmanın da bir yaptırımı yoktur, tavsiye niteliğindedir.

3-Alınan numuneler ile birlikte riskli yapı veya performans analizi yaptırabilir (proje yapan inşaat mühendislerine). Yapılan bu çalışmanında bir yaptırımı yoktur. Vatandaş dilerse tavsiye niteliğinde bir rapor alabilir.

4-Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş kurumlara, üniversitelere ve özel firmalara giderek riskli yapı tespiti yaptırabilir. Yapı riskli değilse kullanmaya devam edebilir. Yapının riskli çıkması durumunda ise ya belirtilen sürede güçlendirilmesi veya 60 gün içinde yıkılması zorunludur.

 

Sonuç olarak; Yukarıda verdiğimiz genel bilgiler teknik olarak bir durum değerlendirmesidir. Her yapı için istisnalar olabilir. Ayrıca verdiğimiz bilgiler zayıf zeminlere yapı yapılmalıdır veya yüksek yapı yapılmalıdır anlamına gelmemelidir. Artık yaşadığımız yapıları daha yakından tanımalıyız. Bu konuda daha bilinçli olmak zorundayız. Bilinçli ve sorgulayan toplumun yaptırım gücü devletin yaptırım gücünden daha yüksektir. Yapılarımızda önceliğimiz konfor değil deprem güvenliği olmalıdır.



Bu yazı 5962 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
HABER ARA
YUKARI