Bugun...


Selahattin Daver

facebook-paylas
ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ
Tarih: 30-01-2017 10:41:00 Güncelleme: 30-01-2017 10:41:00


Değerli okurlarımız,

Bildiğiniz üzere Türkiye'de anayasa değişikliği konusunda yıllardır
tartışmalar devam ederken, iktidar ile muhalefet arasında bir orta yol
bulunamayınca görüşmeler tıkanmış ve değişiklik her zaman rafa
kaldırılmıştı. Ancak 1 Kasım'da gerçekleştirilen genel seçimlerin
ardından başlayan süreçte, özellikle 15 Temmuz darbe girişiminin
sonrasında MHP, Başkanlık Sistemi ve yeni Anayasa konusunda AKP’ye
destek vereceklerini açıkladı. CHP ve HDP ise yapılacak değişikliği
desteklemediklerini belirtmeye devam etti. İktidarın Anayasa
değişikliği ile "devlet yapısının güçleneceği" iddiasına muhalefet
partileri, "tek adam rejimi" yaratılacağı şeklindeki görüşleriyle
karşı çıktı. Geçtiğimiz günlerde Anayasa değişikliği maddeleri TBMM
Genel Kurulu'nda yapılan görüşmelerinde ardından AKP ve MHP
milletvekillerinin desteğiyle kabul edildi. TBMM'de gerçekleştirilen
1. ve 2. oturumlarda 18 maddelik Anayasa değişikliği kabul edildi.
Başbakan Binali Yıldırım, 18 maddelik Anayasa değişikliği maddelerinin
kabul edilmesinin ardından teşekkür konuşması yaptı. Konuşmasında,
halkımızın son sözü söyleyeceğini vurguladı. Peki 18 maddelik Anayasa
değişikliği neleri değiştiriyor, değişikliklerin getirecekleri
hakkında ne kadar bilgi sahibiyiz? Bu yazımda sizlere 18 madde ile
getirilen değişikliklerin bir özetini sunacağım.

İlk değişiklik yürürlükteki Anayasanın 9. maddesine ilişkin… Maddede
yargı yetkisinin Türk milleti adına bağımsız mahkemelerce
kullanılacağı ifadesi yer almaktadır. Değişiklikle birlikte “bağımsız”
ibaresinden sonra gelmek üzere “ve tarafsız” ibaresi eklenmiştir.
İkinci olarak Anayasanın 75. maddesinde yer alan TBMM genel oyla
seçilen “beşyüzelli” milletvekilinden oluşur ibaresi “altıyüz”
şeklinde değiştirilmiştir. Böylelikle Türk milletini temsil yetkisini
kullanan meclisin nüfusu arttırılmıştır.

Üçüncü değişiklik Anayasanın 76. maddesinin birinci fıkrasında yer
alan yirmi beş yaşını dolduran her Türk milletvekili seçilebilir
ifadesinin on sekiz olarak değiştirilmesidir. Böylelikle seçme yaşı ve
seçilme yaşı on sekiz olarak tespit edilmiş, seçilme yaşı aşağıya
çekilmiştir. Pek çok yönden desteklenebilecek Anayasa değişikliğinin
bu maddesinin yerinde olup olmadığı tartışılır. 18 yaşından sonra
reşit saydığımız bir gencin yine bu yaşta milletvekili seçilmesi
fikrimce yerinde değil. Böylesi ağır bir görev ve sorumluluk için
olgunluk ve tecrübe gerektiği kanaatindeyim. Elbette ki Ulu Önderimiz
Mustafa Kemal Atatürk de cumhuriyeti Türk gençliğine emanet etmişti ve
gençlerimize olan güvenimiz sonsuz. Ancak 18 yaşını doldurmuş bir
gencin henüz lise mezunu olduğunu ve hayattaki tecrübelerinin sınırlı
olduğunu düşünürsek değişiklik eleştirilebilir. Yine aynı maddenin
ikinci fıkrasında yer alan milletvekili olma engellerinden “yükümlü
olduğu askerlik hizmetini yapmamış olanlar,” ibaresi “askerlikle
ilişiği olanlar,” şeklinde değiştirilmiştir. Böylelikle askerlik
hizmetinden muaf olanların milletvekili seçilebileceğine ilişkin olası
tereddütler ortadan kaldırılmıştır.

Yürürlükteki Anayasanın 77. Maddesi TBMM’nin seçim dönemine ilişkindi
ve seçimlerin 4 yılda bir yapılacağını belirtmekteydi. Yeni maddenin
kenar başlığı TBMM ve Cumhurbaşkanının seçim dönemi şeklindedir.
Böylelikle seçimle gelecek Cumhurbaşkanı yani başkanlık sistemi ile
ilgili ilk adım atılmış oldu. Artık TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri
beş yılda bir aynı günde yapılacak. Bir diğer değişiklik TBMM’nin
görev ve yetkileriyle ilgili 87. maddede yapıldı. Yürürlükteki
Anayasamıza göre TBMM’nin yetkilerinden biri de Bakanlar Kurulunu ve
bakanları denetlemek; Bakanlar Kuruluna belli konularda kanun hükmünde
kararname çıkarma yetkisi vermektir. Bakanlar Kuruluna ilişkin
düzenlemeler Anayasadan çıkarıldığı, Bakanlar Kurulu yerine partili
cumhurbaşkanı geldiği için bu yetki kaldırıldı. Anayasanın 98. maddesi
de kenar başlığı ile birlikte değiştirildi; böylelikle TBMM’nin
denetim ve bilgi edinme hakkı yeniden düzenlendi. Yeni hükme göre TBMM
meclis araştırması, genel görüşme, meclis soruşturması ve yazılı soru
yollarıyla bilgi edinme ve denetleme yetkisini kullanacak. Yazılı soru
yeni bir denetim yöntemi olarak öngörülmüştür. Yazılı soruyla
milletvekilleri Cumhurbaşkanı yardımcıları ile Bakanlara on beş gün
içinde cevaplanmak üzere yazılı olarak soru sorabilecekler. Meclis
soruşturmasıyla da Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Bakanların
işledikleri suçlar hakkında soruşturma yapılabilecektir.

Anayasanın 101 ve 102. maddeleri birleştirilerek yeniden düzenlendi ve
partili cumhurbaşkanlığı geldi. Cumhurbaşkanı seçilenin varsa partisi
ile ilişiği kesilir hükmü kaldırıldı. Cumhurbaşkanının seçim süresi de
5+5 yıl olarak düzenlendi. Cumhurbaşkanının görev ve yetkilerini
düzenleyen 104. maddede de kapsamı bir değişiklik yapıldı. Yürütme
yetkisini cumhurbaşkanı kullanacağından, cumhurbaşkanının yürütme
yetkisine ilişkin konularda kararname çıkarabileceği belirtildi.
Ayrıca cumhurbaşkanının resen imzaladığı kararlarla ilgili yargı yolu
da açılmış durumda.

Anayasa değişikliğinin en çok tartışılan hükmü elbette
cumhurbaşkanının görev ve yetkilerini düzenleyen 101. madde. Ana
muhalefet partisi yapılan değişiklikle denetimi zorlaştırılan
cumhurbaşkanına neredeyse sınırsız yetkiler verildiğini ileri
sürmekte. Ancak Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu yeni anayasayla
düzenlenmiş durumda. 105. madde ile Cumhurbaşkanı hakkında, bir suç
işlediği iddiasıyla TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği
önergeyle soruşturma açılması isteyebilecek. Meclis, önergeyi en geç
bir ay içinde görüşüp üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla
soruşturma açılmasına karar verebilecek. TBMM üye tamsayısının üçte
ikisinin gizli oyuyla cumhurbaşkanını Yüce Divana sevk kararı
alabilecek. En önemlisi hakkında soruşturma açılmasına karar verilen
cumhurbaşkanı, seçim kararı alamayacak. Böylelikle aslında
cumhurbaşkanının denetlenmesi yine mümkün kılınmıştır. Yürürlükteki
Anayasa gereği cumhurbaşkanına gerekli durumlarda TBMM başkanı vekalet
ederken artık Cumhurbaşkanı yardımcıları Cumhurbaşkanlığına vekâlet
edecekler. Cumhurbaşkanı Genel Sekreterliği de kaldırıldı.
Cumhurbaşkanının görevlerinden biri de bütçe teklifi hazırlamak olarak
düzenlendi. Böylelikle mevcut anayasanın 161 ve devamındaki bütçe
hazırlanması ile ilgili hükümler kaldırıldı. 116 maddede yapılan
değişiklikle TBMM seçimlerinin yenilenmesi halinde Cumhurbaşkanı
seçimleri de yenilenecek. Bu değişiklik aslında cumhurbaşkanına
yürütme yetkisi verilmesinin doğal bir sonucu olarak karşımıza
çıkıyor.

Bir diğer çok önemli değişiklik OHAL düzenlemeleri ile ilgili olarak
119. Maddede yapıldı. Cumhurbaşkanı savaş, savaşı gerektirecek bir
durumun baş göstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete
karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin
bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet
hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve
hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin
ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde
bozulması, tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır
ekonomik bunalımın ortaya çıkması hallerinde yurdun tamamında veya bir
bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan
edebilir. Sıkıyönetim ise tamamen kaldırıldı.

Anayasa değişikliği sürecinde yargı erkine ilişkin düzenlemeler de
yapılmış durumda. 142. maddede yapılan değişiklikle disiplin
mahkemeleri dışında askeri mahkemeler kaldırıldı. Askeri mahkemeler
kaldırıldığından anayasa mahkemesine askeri yargıdan atanan 2 üyelik
de sona eriyor. Böylelikle Anayasa Mahkemesinin üye sayısı 15’ten 13’e
düşüyor. Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu, Hakimler ve Savcılar
Kurulu olarak değiştirildi ve üyelerin seçimine ilişkin değişiklikler
yapıldı. Üye sayısı da 22’den 13’e indirildi. Jandarma Genel Komutanı
MGK’dan çıkartılırken, Cumhurbaşkanı yardımcıları MGK üyesi oluyor.
Bunun yanı sıra Genelkurmay Başkanının Başbakana karşı sorumlu
olduğuna ilişkin düzenleme kaldırıldı. Silahlı Kuvvetler de Devlet
Denetleme Kurulunun yetki alanına dahil edildi.

Yapılan değişikliklerden en önemlileri bunlardan ibaret.
Değişiklikleri olumlu buluyor ve Türkiye’nin gelişmesine katkı
sağlayacağını düşünüyorum. Partili cumhurbaşkanı sistemi en azından
denenmesi gereken bir sistem ve yarar sağlayacağını düşündüğüm bir
sistem. Bu nedenle değişiklikleri desteklemekteyim. Önümüzdeki süreçte
neler yaşanacağını merakla beklemekte ve tüm Türk milleti için bu
sürecin hayırlı olmasını temenni etmekteyim.



Bu yazı 4556 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
NAMAZ VAKİTLERİ
HABER ARA
YUKARI