Diyanet İşleri Başkanlığı’nın 2026 verilerine göre Türkiye’de 90 bin 301 cami bulunuyor. Cami sayısı, yalnızca ibadet ihtiyacını karşılayan bir altyapıyı değil; aynı zamanda devasa bir sosyal potansiyeli de bünyesinde barındırıyor aslında. Yaklaşık her 953 kişiye bir caminin düştüğü bu tabloda asıl sorulması gereken soru şu: Bu güçlü yapı, yalnızca ibadetle sınırlı kalmalı mı, yoksa toplumsal dayanışmanın merkezi haline mi gelmeli? Ramazan’ın manevi ikliminde bu soruyu sormak, benim için sadece bir tercih değil; aynı zamanda bir sorumluluk.

CAMİ SAYISI DEĞİL, İŞLEVİ TARTIŞILMALI

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre 86 milyonu aşan nüfusa karşılık 90 bini aşkın cami, nicelik olarak güçlü bir tablo ortaya koyuyor. Ancak mesele sadece caminin sayısı değil, işlevi olmalıdır. Bugün birçok caminin altında bulunan ticari alanlar kira getirisi sağlarken, cemaatten toplanan yardımlar ve diğer gelirler de sistemin önemli bir parçası. Bu yapı kendi içinde işler durumda; fakat sosyal etki açısından daha ileri bir noktaya taşınabilir miyiz?

GEÇMİŞİN İMARETİ (AŞ EVİ), BUGÜNÜN İHTİYACI

Selçuklu ve Osmanlı’dan miras kalan cami kültürü, yalnızca ibadeti değil; aşevleriyle, yani imaretlerle toplumsal dayanışmayı da içeriyordu. Bugün ise bu anlayışın izleri sınırlı sayıda külliyede görülüyor. Oysa cami altlarından elde edilen gelirlerin bir kısmı sistemli şekilde aşevlerine dönüştürülse, her gün milyonlarca insanın sıcak yemeğe ulaşması mümkün olabilir.

50 BİN CAMİ, 2,5 MİLYON İNSAN

Türkiye’deki camilerin yarısında bile Aş evi kurulsa ve her biri günde 50 kişiye hizmet verse, her gün 2 milyon 500 bin insanın karnı doyabilir. Aynı şekilde, uygun cami alanlarında 50 bin Camide oluşturulacak küçük ölçekli on kişilik barınma alanlarıyla 500 yüz bin evsiz insan sıcak bir çatıya kavuşabilir. Bu sadece bir öneri değil; atıl kalan mevcut kaynakların yeniden organize edilmesiyle ulaşılabilecek somut bir hedef ve acil çözülmesi gereken sorunun çözümü olabilir.

SOSYAL DEVLET VAR AMA YETERLİ Mİ?

Devletin, özellikle kış aylarında evsizler için yürüttüğü barınma ve yardım politikaları çok önemli. Ancak sahadaki gerçeklik, bu hizmetlerin artan nüfus ve ekonomik şartlardan dolayı, her zaman yeterli olmadığını gösteriyor. İşte tam bu noktada camiler, devletin yükünü hafifleten ve toplumsal dayanışmayı güçlendiren merkezlere dönüşebilir.

GENÇLER NEDEN UZAKLAŞIYOR?

Araştırmalar, özellikle gençler arasında inançsızlık eğiliminde artış olduğunu ortaya koyuyor. DEİZM ve ATEİZM gibi akımlara yönelimdeki artış, sadece bireysel bir tercih değil; aynı zamanda toplumumuza bir mesajdır. Gençler, sözden çok uygulamaya bakıyor. Paylaşımın, merhametin ve dayanışmanın görünür olmadığı bir dindarlık anlayışı, yeni nesilde karşılık bulmakta zorlanıyor.

90 BİN CAMİ, 143 BİN PERSONEL: BÜYÜK BİR GÜÇ

Türkiye genelinde yüz binlerce din görevlisi bulunuyor. Bu eğitimli insan kaynağı, yalnızca ibadet saatlerinde değil; sosyal projelerde, gençlere yönelik eğitimlerde ve toplumsal rehabilitasyon çalışmalarında da aktif rol alabilir. Camiler, sadece namaz kılınan yerler değil; hayatın yeniden kurulduğu, aşevi ve barınma imkanı olan merkezler haline gelebilir.

SON SÖZ: BİR LOKMA, BİR YUVA, BİR UMUT

“Komşusu açken tok yatan bizden değildir” anlayışı, sadece bir söz olarak kalmamalı. Eğer camiler, ibadetin yanı sıra aş ve barınma hizmetleriyle de toplumun merkezine yerleşirse; her gün milyonlarca insanın hayatına dokunmak mümkün olur. Bu, sadece sosyal bir proje değil; inancın hayata yansımasıdır.

Başta Diyanet İşleri Başkanlığı olmak üzere konunun her hangi bir tarafı olan tüm kurumlara buradan seslenmek ve dikkat çekmek istiyorum. Yukarı da bahsettiğim konuların, üzerine düşülüp daha iyi bir proje ile gündeme gelerek uygulanması her kes için iyi olmaz mı?

Tüm İslam Aleminin Ramazan Bayramını kutluyorum. Bayramın kardeşlik ve paylaşım ruhunu tüm dünyaya yayılarak, barış getirmesini diliyorum.