Dünya, uzun zamandır karşılaşmadığı kadar yoğun bir jeopolitik belirsizlik döneminden geçiyor. Bir yanda Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş dördüncü yılına girerken, diğer yanda ABD ile İran arasında yükselen tansiyon, küresel güvenlik mimarisini yeniden sorgulatıyor. Uzak Doğu’da ise Çin ile Tayvan hattında her geçen gün artan askeri ve diplomatik sertlik, dünya ekonomisinin sinir uçlarına dokunuyor.

Dünyanın bu durumunu, sadece bir güvenlik krizi olarak okumak eksik olur. Çünkü savaş ihtimalleri ve bölgesel çatışmalar, artık doğrudan küresel piyasalara yön veren ana faktörlerden biri hatta en önemli faktör haline geldi.

ABD ve İsrail, masadaki görüşmeler ve talepleri netice vermeyince savaş başladı. İran’da Ortadoğu’daki ABD üslerine saldırdı. Uluslararası toplum, bu olaylara karşı tepkilerini gösterse de, gelecek günlerde yaşanacak gelişmeler, bu çatışmanın seyrini belirleyecek, dünyada ve Türkiye ekonomisinde önemli etkiler yaratacaktır.

Ekonomik istikrarsızlık, Yatırımcılar Güvenli Limanlara Kaçıyor

Jeopolitik risk arttıkça, Ekonomideki kriz, yatırımcının refleksini güvenli limana yönlendiriyor. Nitekim son dönemde altın ve gümüş başta olmak üzere değerli metallerde görülen sert yükselişler tesadüf değil. Küresel belirsizlik dönemlerinde para, riskli varlıklardan kaçar ve değerli madenlere yönelir.

Bugün piyasalarda gördüğümüz tablo tam olarak bu. Merkez bankalarının rezerv tercihlerinden bireysel yatırımcı davranışlarına kadar geniş bir yelpazede altına yöneliş dikkat çekiyor. Özellikle enerji koridorları üzerindeki gerilimler ve Hürmüz Boğazı çevresindeki risk algısı, petrol fiyatları üzerinden enflasyon beklentilerini yukarı çekiyor; bu da değerli metalleri daha cazip hale getiriyor.

Savaş Ekonomisinin Gölgesi

Rusya-Ukrayna hattındaki savaş, sadece iki ülkenin değil Avrupa’nın üretim ve tedarik zincirlerini derinden sarstı. Tahıl koridoru krizleri, enerji arzı endişeleri ve yaptırım savaşları, küresel ticaretin maliyetini kalıcı biçimde artırdı.

Benzer şekilde ABD-İran geriliminin sıcak çatışmaya dönüşmesi, küresel petrol piyasasının üzerinde sürekli bir risk oluşturuyor. Çin-Tayvan hattındaki olası bir askeri senaryonun ise yalnızca bölgesel değil, yarı iletken başta olmak üzere teknoloji tedarik zincirlerini küresel ölçekte kilitleme potansiyeli var. Dünya artık sadece savaşın kendisini değil, savaş ihtimalinin maliyetini de ödüyor.

Ekonomik İstikrarsızlığın Yeni Normal’i Değerli Madenler Yöneliş

Küresel ekonomi son yıllarda pandemi sonrası toparlanma sancılarını atlatamadan yeni jeopolitik şoklarla karşı karşıya kaldı. Yüksek faiz ortamı, borç yükü artan ülkeler, kırılgan bankacılık sistemleri ve dalgalı emtia fiyatları… Tüm bunlar birleştiğinde piyasalarda “kalıcı belirsizlik” hissi güçleniyor.

Altın ve gümüş fiyatlarındaki rekor denemeleri aslında küresel güvensizliğin termometresi. Buradan çıkan yorum şu: Eğer Değerli metaller yükseliyorsa, dünyada bir şeyler yolunda gitmiyor demektir.

Türkiye Açısından Değerlendirme

Türkiye gibi gelişmekte olan ülke ekonomileri için bu tablo hem risk hem fırsat barındırıyor. Enerji ve emtia fiyatlarındaki yükseliş cari denge üzerinde baskı oluştururken, güvenli liman arayışı yerel yatırımcı davranışlarını da değiştiriyor.

Asıl sorulması gereken soru şu: Dünya bu gerilim sarmalından ve savaş rüzgarlarından çıkabilecek mi?

Diplomasi masalarının güçlenmediği, bölgesel rekabetin sertleştiği ve ekonomik bloklaşmanın arttığı bir dönemde kısa vadede normalleşme beklemek pek gerçekçi değil. Bu nedenle piyasalardaki dalgalanmanın altın, gümüş gibi değerli metallere yönelişin bir süre daha gündemde kalacağı gözüküyor.

Son Söz olarak bugün altının ons fiyatına bakmak, aslında dünya siyasetinin nabzını tutmaktır. Grafikler bize şunu söylüyor: Küresel sistem kırılgan, risk algısı yüksek ve belirsizlik kalıcı.

Dünya barışa yaklaştığında altın, gümüş gibi değerli madenler ateşi söner, sakinleşir. Ama savaş rüzgârları dinmeden, kasalardaki altın parlamaya devam edecek gibi görünüyor.